از S1 تا S7؛ استاندارد EN ISO 20345:2022 دقیقاً چه چیزی را درباره ایمنی کفش تغییر داده و کدهای جدید چه معنایی برای خریدار دارند؟

تحلیل علمی–کاربردی استاندارد ISO برای کفش ایمنی

۱. طرح مسئله

استاندارد EN ISO 20345 سال‌ها مرجع اصلی ایمنی کفش در اروپا و بسیاری از کشورهای جهان بوده است. نسخه ۲۰۱۱ این استاندارد، طبقه‌بندی معروف S1 تا S5 را تعریف می‌کرد. اما در سال ۲۰۲۲، نسخه جدید استاندارد منتشر شد و از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ به‌تدریج جایگزین نسخه قبلی شد. این نسخه جدید تغییرات مهمی در:

• طبقه‌بندی ایمنی (S1 تا S7)
• روش‌های آزمون لغزش
• آزمون نفوذپذیری (P، PL، PS)
• آزمون‌های ضدآب بودن (WR)
• نحوه برچسب‌گذاری کفش‌ها

ایجاد کرده است.

این تغییرات باعث سردرگمی خریداران شده است: کفش S3 قدیمی با S3 جدید چه تفاوتی دارد؟ S6 و S7 دقیقاً چه هستند؟ چرا کدهای PL و PS اضافه شده‌اند؟

این مقاله با رویکرد علمی و کاربردی، این تغییرات را تحلیل می‌کند و توضیح می‌دهد که هر کد جدید چه معنایی برای خریدار دارد.

۲. استاندارد EN ISO 20345:2022 چه چیزهایی را تغییر داده است؟

۲.۱. اضافه شدن دو کلاس جدید: S6 و S7

طبق منابع معتبر، دو کلاس جدید S6 و S7 به استاندارد اضافه شده‌اند .

• S6: ترکیبی از ویژگی‌های S2 + ضدآب کامل (WR)
• S7: ترکیبی از ویژگی‌های S3 + ضدآب کامل (WR)

این دو کلاس برای محیط‌های بسیار خیس، کارگاه‌های بتن‌ریزی، صنایع نفت و گاز، و محیط‌های بارانی طراحی شده‌اند.

۲.۲. تغییرات بزرگ در آزمون لغزش (Slip Resistance)

طبق استاندارد جدید، لغزش SRC دیگر یک گزینه نیست؛ یک الزام پایه است .

در نسخه قبلی:

• SRA → آزمون روی کاشی با صابون
• SRB → آزمون روی فولاد با گلیسیرین
• SRC → ترکیبی از SRA + SRB

اما در نسخه جدید:

• SRC الزام پایه تمام کفش‌هاست
• کدهای SRA و SRB حذف شده‌اند
• در برخی کشورها کد SR جایگزین SRC شده است و آزمون سخت‌تر شده (آزمون روی کاشی با گلیسیرین) .

این تغییر یعنی:

هر کفش ایمنی جدید باید حداقل بهترین سطح لغزش را داشته باشد.

۲.۳. تغییرات مهم در آزمون نفوذپذیری (P، PL، PS)

نسخه جدید استاندارد، آزمون نفوذپذیری را دقیق‌تر کرده است:

کد	نوع میانی	قطر میخ آزمون	توضیح
P	فلزی (Steel)	4.5 mm	استاندارد قدیمی
PL	غیر فلزی	4.5 mm	برای خطرات عمومی
PS	غیر فلزی	3 mm	برای خطرات شدید و اجسام بسیار نازک

این تغییر بسیار مهم است، زیرا بسیاری از اجسام تیز در محیط کار (شیشه، سیم، میخ‌های ریز) قطر کمتر از ۴.۵ میلی‌متر دارند.

بنابراین:

کفش‌های PS ایمن‌تر از کفش‌های P و PL هستند.

۲.۴. تغییرات در برچسب‌گذاری و شفافیت اطلاعات

نسخه جدید استاندارد تأکید دارد که کفش‌ها باید برچسب‌های واضح‌تری داشته باشند:

• نوع زیره
• نوع میانی ضدنفوذ
• سطح ضدآب بودن
• سطح لغزش
• ویژگی‌های حرارتی (HRO، HI، CI)
• ویژگی‌های الکتریکی (ESD)

این تغییر باعث می‌شود خریدار راحت‌تر کفش مناسب محیط کار را انتخاب کند.

۲.۵. تقویت آزمون‌های واقعی و شبیه‌سازی محیط کار

طبق منابع، استاندارد جدید تلاش کرده آزمون‌ها را به شرایط واقعی نزدیک‌تر کند، از جمله:

• آزمون لغزش سخت‌تر
• آزمون ضدآب بودن کامل
• آزمون نفوذپذیری با میخ‌های نازک‌تر
• آزمون‌های حرارتی دقیق‌تر

۳. مقایسه کامل کلاس‌های S1 تا S7

جدول ۱ – مقایسه علمی کلاس‌های ایمنی

کلاس	ویژگی‌های اصلی	مناسب برای	منابع
SB	فقط پنجه ۲۰۰ ژول	محیط‌های کم‌خطر
S1	پنجه + آنتی‌استاتیک + جذب انرژی پاشنه	محیط‌های خشک
S1P	S1 + ضدنفوذ (P/PL/PS)	کارگاه‌ها، انبارها
S2	S1 + مقاومت در برابر نفوذ آب	محیط‌های نیمه‌مرطوب
S3	S2 + ضدنفوذ + زیره آج‌دار	محیط‌های ساختمانی
S4	پلیمری، ضدآب کامل	صنایع غذایی، کشاورزی
S5	S4 + ضدنفوذ	محیط‌های بسیار خیس
S6	S2 + ضدآب کامل (WR)	محیط‌های بارانی و خیس
S7	S3 + ضدآب کامل (WR)	محیط‌های ساختمانی خیس

۴. کدهای جدید چه معنایی برای خریدار دارند؟

۴.۱. معنای اضافه شدن S6 و S7

این دو کلاس برای خریدار یعنی:

• کفش‌های S3 قدیمی دیگر بهترین گزینه برای محیط‌های خیس نیستند
• کفش‌های S6 و S7 ایمنی بالاتر و ضدآب واقعی دارند
• برای محیط‌های نفتی، ساختمانی، بارانی، و بتن‌ریزی، S7 بهترین انتخاب است

۴.۲. معنای حذف SRA و SRB

خریدار دیگر نباید دنبال SRA یا SRB باشد. هر کفش جدید SRC است و این یعنی:

کفش باید روی کاشی صیقلی و فولاد، هر دو، عملکرد ضدلغزش داشته باشد.

این تغییر ایمنی را افزایش می‌دهد.

۴.۳. معنای اضافه شدن PL و PS

این کدها برای خریدار بسیار مهم‌اند:

• PL: مناسب محیط‌هایی با خطر متوسط
• PS: مناسب محیط‌هایی با خطر شدید (شیشه، سیم، میخ‌های ریز)

اگر محیط کار پر از اجسام تیز است، کفش PS باید انتخاب شود.

۴.۴. معنای سخت‌تر شدن آزمون‌ها

استاندارد جدید یعنی:

• کفش‌های جدید ایمن‌تر هستند
• کفش‌های قدیمی تا پایان اعتبار گواهی قابل استفاده‌اند
• اما کفش‌های جدید در برابر لغزش، نفوذ، و آب عملکرد بهتری دارند

پس: استاندارد EN ISO 20345:2022 تغییرات مهمی ایجاد کرده است:

• اضافه شدن کلاس‌های S6 و S7
• سخت‌تر شدن آزمون لغزش (SRC اجباری)
• دقیق‌تر شدن آزمون نفوذپذیری (P، PL، PS)
• شفاف‌تر شدن برچسب‌گذاری
• نزدیک‌تر شدن آزمون‌ها به شرایط واقعی محیط کار

این تغییرات باعث می‌شود خریدار بتواند کفش مناسب محیط کار را با دقت بیشتری انتخاب کند.

توصیه‌های کاربردی برای خریداران

برای محیط‌های خشک:

• S1 یا S1P

برای محیط‌های نیمه‌مرطوب:

• S2 یا S3

برای محیط‌های بسیار خیس:

• S6 یا S7

برای محیط‌های پر از اجسام تیز:

• کفش با کد PS

برای محیط‌های لغزنده:

کفش با کد SRC (الزامی در استاندارد جدید)